Aka Gündüz

AKA GÜNDÜZ (1885-1958)

aka gunduzYazar, gazeteci ve siyasetçi kimlikleriyle öne çıkan ve asıl adı Enis Avni olan Aka Gündüz 1886'da Selanik'te dünyaya geldi. Babası Binbaşı İbrahim Kadri Bey'dir.

Aka Gündüz, ilköğrenimini Serez ve Selanik'te; ortaöğrenimini ise Galatasaray Sultanisinde bitirdi. Daha sonra Edirne Askeri İdadisi ve Kuleli Askeri İdadisinde okudu. Hastalığı nedeniyle Harbiyenin ikinci sınıfından ayrılmak zorunda kaldı. Paris'e giderek bir müddet Güzel Sanatlar Okulu ve Hukuk Fakültesine devam etti. Bunlardan hiçbirini bitirmeden üç yıl aradan sonra yurda döndü.

1910'da Selanik'e sürgün edilen Aka Gündüz, 31 Mart Olayı'nı bastırmak amacıyla kurulan Hareket Ordusu'na gönüllü olarak katıldı. Bu amaçla İstanbul'a geldi fakat işgal kuvvetleri tarafından Malta'ya sürgüne gönderildi. Ankara hükümetinin girişimi sonucu yurda döndü. 1932-1946 yılları arasında Ankara milletvekili olarak mecliste bulundu.

1920 yılında "Alay Dergisi"ni çıkardı. "Çocuk Bahçesi" ve "Genç Kalemler" dergilerinde çıkan yazılarıyla dikkatleri çekti. Aka Gündüz, ayrıca "İleri" ve "Hâkimiyet-i Milliye" gazetesi yazarlığı ile "Alay" gazetesi başyazarlığı yaptı. 

Evli ve bir çocuk babası olan Aka Gündüz, 7 Kasım 1958'de Ankara'da öldü.

Edebi Kişiliği

  • Hikâye ve roman yazarlarındandır.
  • Servetifünuncular gibi şiirler yazarak yazın hayatına başlar sonra Genç Kalemler hareketiyle başlayan "Yeni Türkçe" hareketine katılır.
  • "Avni", "Enis Safvet", "Muallim", "Serkenkebin" takma adlarıyla edebi şiirler yazar.
  • Romanlarının konularını gerçek hayattan alır. Kahramanlar da kendi çevresinde olan kişilerdir. Romanlarında Milli Mücadele, Atatürk ve Cumhuriyet en çok işlenen konulardır.
  • Romanlarında ahlaksızlık, erdem ve toplum sorunlarını anlatır. 
  • Öykülerinde savaş yıllarının kişilerde bıraktığı etkiler, Türklük şuurunu işler. Özellikle ilk öykülerinde Türkçü ve idealisttir. 
  • Çocuklara milliyetçilik ve kahramanlık duygularını aşılatmak için milli hikâyeler yazar.
  • Yapıtlarında mekân İstanbul ve Anadolu'dur. Romanlarında İstanbul kötülüğü; Anadolu ise iyiliği ve temizliği simgeler.
  • Yapıtlarında iyiler en iyi; kötüler ise en kötüdür.
  • İmparatorluktan ulusal devlete geçişi eserlerinde anlatır. Özellikle Rumeli'de düşmanda kalan topraklarımızdan ötürü çektiği ızdırabı dile getirir.
  • Eserlerinin önemli bir yönü de Atatürk ile başlayan yenileşmede modern Türkiye'nin doğuşu ve sosyal değişiminin edebiyata yansımasıdır.
  • Eserlerinde topluma ders vermeyi amaçladığından sanat kaygısı taşımaz. Üslup açısından başarılı olmayan Aka Gündüz, eserlerinin olay örgüsünde de başarı göstermez.
  • Saf bir Türkçe ile eserlerini oluşturur. 
  • Cümleleri oldukça kısadır.
  • Mizahi öyküler yazar.
  • "Dikmen Yıldızı" romanında Aka Gündüz, Kurtuluş Savaşı'nı konu edinir. Romanda Yıldız'ın şahsında dönemin Ankara'sı ve Kurtuluş Savaşı yüzeysel bir şekilde yansıtılır.
  • Balzac, Zola, Byron, Musset, Mauppassant, Moliere, Gorki, Tolstoy, Goethe ve Schiller gibi sanatçılardan etkilenir.
  • Yazın hayatında roman türüyle tanınmışsa da mizah, makale, fıkra, sohbet ve tiyatro türünde de eserler kaleme alır.

Eserleri

Oyun
Beyaz Kahraman
Yandım Osman
Mavi Yıldırım
Muhterem Katil

Öykü
Bu Toprağın Kızları
Kurbağacık
Türk Kalbi
Sarı Zeybek
Hayattan Hikâyeler

Roman
Dikmen Yıldızı
İki Süngü Arasında
Odun Kokusu
Yaldız
Aşkın Temizi
Üvey Ana
Mezar Kazıcıları
Yayla Kızı
Giderayak
Bebek
Bir Şoförün Gizli Defteri
Sansaros
Eğer Aşk


Ayrıca bakınız


1. Öz (Saf) Şiir Anlayışını Sürdüren Şiir

2. Serbest Nazım ve Toplumcu Gerçekçi Şiir

3. Milli Edebiyat Zevk ve Anlayışını Sürdüren Şiir (Memleketçiler)

4. Birinci Yeni (Garipçiler)

5. Garip Dışında Yeniliği Sürdüren Şairler

6. Maviciler

7. Hisarcılar

8. İkinci Yeni Şiiri

9. 1960 Sonrası (İkinci Yeni Sonrası) Toplumcu Şiir

10. 1980 Sonrası Türk Şiiri

11. Cumhuriyet Döneminde Halk Şiiri

Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatında Anlatmaya Bağlı Metinler (Hikâye-Roman)
Aka Gündüz (1885-1958)

Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatında Göstermeye Bağlı Metinler (Tiyatro)

Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatında Öğretici Metinler

Ayrıca bakınız


Hiç yorum yok:

Yorum Gönder