Rıfat Ilgaz

RIFAT ILGAZ (1911-1993)

rifat ilgazRoman, öykü, şiir ve tiyatro oyuncusu olarak ön plana çıkan Rıfat Ilgaz, 7 Mayıs 1911'de Kastamonu'nun Cide ilçesinde doğdu. İlkokula Cide'de başlayıp ilkokulu Terme'de bitirdi. Ortaöğrenimine ise Kastamonu'da başladı fakat liseden ayrılıp Muallim Mektebine kaydoldu.

Rıfat Ilgaz, öğrenimini tamamladıktan sonra Bolu, Gerede, Akçakoca ve Gümüşova'da sınıf öğretmenliği yaptı. Daha sonra Ankara Gazi Eğitim Enstitüsünü 1938'de bitirdi. 1940 yılında da Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümüne girdi.

Yazın hayatına şiirle başlayan Rıfat Ilgaz, 1943'te ilk şiir kitabı olan "Yarenlik"i yayımladı. 1944 yılında yayımlanan "Sınıf" ismindeki şiir kitabı ise sakıncalı bulundu ve toplatıldı. Bunun yüzünden bir süre cezaevinde kaldı. 1947'de Sabahattin Ali, Aziz Nesin'le birlikte çıkardıkları "Marko Paşa" kadrosuna girdi. Dergide mizah yoluyla Türk siyasi hayatı eleştirilir. Rıfat Ilgaz, sık sık kapatılan bu derginin daha sonra müdürü olur. 1950'de gazeteciliğe başlar. Dönemin önemli dergilerinden olan "Yürüyüş" dergisini yönetti. 1952'de "Adembaba" ismindeki mizah dergisini çıkardı. Dönemin önde gelen birçok mizah dergilerinde yazılar yayımladı. "Yeni Gazete"de yazılar kaleme aldı. Yazıları ve şiirleri yüzünden bir daha başı derde girdi.  Bunlar için beş buçuk yıl hapis cezası çekti.

Rıfat Ilgaz, yazın alanında asıl ününe Türkiye'deki eğitim sitemini eleştirmek amacıyla kaleme aldığı "Hababam Sınıfı" kitabıyla kavuştu. Öyküler dizisi şeklindeki eser, tiyatroya ve defalarca kez de sinemaya uyarlandı. Rıfat Ilgaz, 1961'den sonra "Vatan", "Yeni Ulus", "Yeni Gün" ve "Demokrat İzmir" gazeteleri ile "Akbaba" dergisinde yazılar kaleme aldı. 12 Eylül darbesiyle tekrar gözaltına alındı. Serbest bırakıldıktan sonra ömrünün sonuna kadar yaşadığı İstanbul'da 7 Temmuz 1993'te hayata gözlerini yumdu. Cenazesi, Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedildi.


Edebi Kişiliği

  • Toplumcu gerçekçi şair ve yazarlar arasında yer alır. 
  • Eserlerinde yoksulların yaşamını mizahi bir üslupla anlatır.
  • "Hababam Sınıfı" romanıyla tanınır. Bu roman ona büyük bir ün kazandırır.
  • Oldukça verimli bir sanatçı olan Rıfat Ilgaz, roman, mizah öyküleri, şiir ve çocuk kitapları başta olmak üzere pek çok alanda eserler kaleme aldı.
  • Şiirlerinde Nazım Hikmet'in etkisi görülür.
  • İlk şiir kitabı olan "Yarenlik"te çevresindeki insanların hayatlarını anlatır.
  • Romanlarında Kastamonu hayatını konu alır. Toplumsal değişim ve çarpıklıkları hicveder.
  • Sorunları oldukça yalın bir dil ile ortaya koyan Rıfat Ilgaz, kişilerin yaşantısını öykünmesiz ve gösterişsiz, sade bir dille yansıttı.
  • Hayatının son demlerinde çocuk kitapları kaleme alır.
  • Aziz Nesin ve Sabahattin Ali ile çıkardıkları "Marko Paşa" dergisi yazın hayatımızda önemli bir yer tutar. Dergi, mizahi bir üslupla siyaset eleştirisi yapar.
  • Adına birçok etkinlik ve festival düzenlenir.
  • "Karartma Geceleri" önemli romanlarından birisi olarak ön plana çıkar. 100 Temel Eser arasında tavsiye edilen romanda Rıfat Ilgaz, Türkçe öğretmeni Mustafa Ural'ın hikâyesini anlatır. Eserde, II. Dünya Savaşı betimlenir. İstanbul'da geceleri baskın tehlikesine karşın şehir karartılır. Anı niteliği taşıyan eserde halkın psikolojisi ön plana çıkarılır. Eser, Yusuf Kurçenli tarafından filme çekildi ve birçok ödül aldı.
  • "Hababam Sınıfı" romanı hem film uyarlamalarına esin kaynağı oldu hem de tiyatroda sahnelendi. Rıfat Ilgaz, isminin sakıncalı olmasından ötürü Hababam Sınıfı'nı "Stepne" takma adıyla yazdı. Eserde, Türkiye'deki eğitim sistemi eleştirilir.


Eserleri

Şiir
Yârenlik
Sınıf
Yaşadıkça
Üsküdar'da Sabah Oldu
Devam
Soluk Soluğa
Karakılçık
Uzak Değil
Alagöz
Kulağımız Kirişte

Öykü
Garibin Horozu
Şeker Kutusu
Radarın Anahtarı
Don Kişot İstanbul'da
Kesmeli Bunları

Roman
Karartma Geceleri
Yıldız Karayel
Sarı Yazma
Halime Kaptan
Hababam Sınıfı
Karadeniz'in Kıyıcığında
Pijamalılar

Anı
Kırk Yıl Önce Kırk Yıl Sonra
Yokuş Yukarı

Ayrıca bakınız


1. Öz (Saf) Şiir Anlayışını Sürdüren Şiir

2. Serbest Nazım ve Toplumcu Gerçekçi Şiir
Rıfat Ilgaz (1911-1993)

3. Milli Edebiyat Zevk ve Anlayışını Sürdüren Şiir (Memleketçiler)

4. Birinci Yeni (Garipçiler)

5. Garip Dışında Yeniliği Sürdüren Şairler

6. Maviciler

7. Hisarcılar

8. İkinci Yeni Şiiri

9. 1960 Sonrası (İkinci Yeni Sonrası) Toplumcu Şiir

10. 1980 Sonrası Türk Şiiri

11. Cumhuriyet Döneminde Halk Şiiri

Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatında Anlatmaya Bağlı Metinler (Hikâye-Roman)

Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatında Göstermeye Bağlı Metinler (Tiyatro)

Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatında Öğretici Metinler

Ayrıca bakınız


Hiç yorum yok:

Yorum Gönder