Nurullah Ataç

NURULLAH ATAÇ (1898-1957)

nurullah atacEleştirmen ve deneme yazarı kimlikleriyle ön plana çıkan Nurullah Ataç, 21 Ağustos 1898'de İstanbul'da dünyaya geldi. Asıl ismi Ali Nurullah Ata olup Öğretmen Mehmet Ata Bey'in oğludur. İlkokulu bitirdikten sonra 4 yıl Galatasaray Lisesinde okudu. Eğitimini daha sonra İsviçre'de sürdürdü. 1919'da babasının ölümüyle Türkiye'ye döndü. Sonra İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesinde öğrenimine devam etti fakat öğrenimini tamamlamadan ayrıldı.

Nurullah Ataç, öğreniminden sonra İstanbul Nişantaşı, Vefa, Üsküdar liseleri ile Adana Lisesinde Fransızca öğretmenliği yaptı. İstanbul Üniversitesi Yabancı Diller Yüksek Okulu, Gazi Terbiye Enstitüsü, Ankara Atatürk Lisesinde öğretmenlik yaptı. 1945'ten sonra da Cumhurbaşkanı çevirmeni olarak görev yaptı. Bu görevi emekli olana dek sürdürdü.

Nurullah Ataç, ilk şiirlerini Yahya Kemal Beyatlı'nın yönettiği "Dergâh"ta yayımladı. Dünya klasiklerinden özellikle de Fransız, Latin ve Rus klasiklerinden çeviriler yaptı. Daha sonra sadece deneme ve eleştiri türünde eserler kaleme aldı ve çeviriler yaptı. Birçok gazete ve dergide eleştiri ve deneme türünde yazılar yazdı. "Ulus", "Hâkimiyet-i Milliye", "Milliyet", "Posta", "Tan", "Cumhuriyet", "Son Havadis" ve "Dünya" gazetelerinde eleştiri türünde yazılar yazdı. Tiyatro eleştirisi anlamında ilk yazısı olan "Türk Tiyatrosunda İlk Göz Ağrısı"  yazısını Dergâh"ta 1921'de yayımladı. 1926'da Leman Ataç ile evlendi. Denemelerini, "Türk Dili", "Ülkü", "Varlık", "Yedigün" ve "Seçilmiş Hikâyeler" dergilerinde yayımladı.

Nurullah Ataç, 17 Mayıs 1957'de İstanbul'da hayata veda etti.


Edebi Kişiliği

  • Nurullah Ataç, Türk edebiyatının en önemli deneme ve eleştiri yazarlarındandır.
  • Eleştiri yazılarıyla Türk edebiyatında izlenimci eleştirinin ilk örneklerini veren kişi olarak bilinir.
  • Yazın hayatına şiirle başlar. Cumhuriyet Dönemi'nde sadece deneme ve eleştiri yazıp çeviriler yapar.
  • İlk eserlerini "Dergâh"ta yayımlar.
  • Cumhuriyet sonrası Türk edebiyatında yol gösterici rolüne soyunur. Türkiye'de ulusal benliğimizi koruyan bir Batılılaşma modelinin uygulanmasını önerir.
  • Hem deneme hem de eleştiri türünde Türk edebiyatının önde gelen usta kalemlerinden olan Nurullah Ataç, Türk edebiyatının modern anlamda ürün veren ilk yazarı kabul edilir.
  • Denemelerinde sorgulayıcı ve düşündürücü bir yol izler.
  • "Türkçenin özleşmesi-arılaşması" konusunda çok önemli çalışmalarda bulunur. Bu düşüncesiyle birçok sanatçıyı etkiler. Türkçedeki bütün yabancı kelimelerin atılması için gayret gösterir. 
  • Arapça ve Farsça kelimelerin bir an önce atılmasını ister. Eserlerinde Arapçadan dilimize geçmiş diye "ve" bağlacını kullanmaz onun yerine "ile" bağlacını kullanır.
  • Yazılarına günlük konuşma dilini sokar.
  • Üslubunda hafif mizahi unsurlar yer alır.
  • Yabancı sözcüklere Türkçe karşılıklar türetir.
  • Akıcı, sağlam bir dille eserlerini oluşturan Ataç'ın inandırıcı bir üslubu vardır.
  • Yazı dilimizde devrik cümlenin yaygınlaşması mücadelesini verir. 
  • Düşünce ve eserleriyle genç sanatçıların tanınmasında öncülük eder.
  • Düşüncelerini dile getirmekten kaçınmayan Nurullah Ataç, her alanda yenilikçi bir tavır sergiler.
  • Montaigne'i örnek alır. Fransızca kitaplar Nurullah Ataç'ın düşünce dünyasında önemli bir yer tutar.
  • Latin, Yunan, Fransız ve Rus klasiklerini Türk edebiyatına kazandırır. "Benim geleceğe kalacak eserlerim, onlardır." diyecek kadar çeviriye önem verir. Hayatının büyük bir kısmını çeviriye ayırarak yetmiş civarında kitap çevirir.
  • Roman ve öykü türünde eseri olmayan kişiler arasında yer alır.
  • Nurullah Ataç, tiyatro eleştirmenliğinde Türk tiyatrosu için yol gösterici olur. Batı tiyatrosunu yakından tanıdığı için bizim tiyatromuzun o seviyeye gelmesi için çabalar. Tiyatronun ülkemizde gelişmesi için büyük çaba gösterir.

Eserleri

Deneme-Günce-Sohbet
Günlerin Getirdiği
Karalama Defteri
Sözden Söze 
Ararken
Diyelim
Söz Arasında
Günce
Okuruma Mektuplar



Ayrıca bakınız


1. Öz (Saf) Şiir Anlayışını Sürdüren Şiir

2. Serbest Nazım ve Toplumcu Gerçekçi Şiir

3. Milli Edebiyat Zevk ve Anlayışını Sürdüren Şiir (Memleketçiler)

4. Birinci Yeni (Garipçiler)

5. Garip Dışında Yeniliği Sürdüren Şairler

6. Maviciler

7. Hisarcılar

8. İkinci Yeni Şiiri

9. 1960 Sonrası (İkinci Yeni Sonrası) Toplumcu Şiir

10. 1980 Sonrası Türk Şiiri

11. Cumhuriyet Döneminde Halk Şiiri

Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatında Anlatmaya Bağlı Metinler (Hikâye-Roman)

Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatında Göstermeye Bağlı Metinler (Tiyatro)

Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatında Öğretici Metinler
Nurullah Ataç (1898-1957)

Ayrıca bakınız


Hiç yorum yok:

Yorum Gönder