Haber (Bildirme) Kipleri

Geldikleri fiillere farklı zaman anlamları katan eklere haber ekleri denir. Haber; gerçekleşmiş, gerçekleşiyor veya gerçekleşecektir. Haber kipleri beşe ayrılır.

 

a. Öğrenilen Geçmiş Zaman "-mış, -miş, -muş, -müş": Başkasından duyulan veya sonradan fark edilen geçmiş bir eylemi dile getirmek için kullanılan bir zamandır.

 

Örnek


Yaz-mış-ım


Yaz-mış-sın


Yaz-mış


Yaz-mış-ız


Yaz-mış-sınız


Yaz-mış-lar

 

Öğrenilen Geçmiş Zaman Kipinin Cümle İçerisindeki Kullanımına Örnekler

 

Mustafa dün evde arkadaşına bir mektup yazmış.

 

Görüşmeyeli bayağı zayıflamışsın. (yeni bir görünüm kazanma)

 

Karla birlikte köyümüzün yolu kapanmış. (başkasından durumu öğrenme)

 

b. Görülen Geçmiş Zaman "-dı, -di, -du, -dü -tı, -ti, -tu,-tü": Tanık olunan, bizzat görülen geçmişte yapılan bir eylemin dile getirilmesinde kullanılır.

 

Örnek

 

Yaz-dı-m


Yaz-dı-n


Yaz-dı


Yaz-dı-k


Yaz-dı-nız


Yaz-dı-lar

 

Görülen Geçmiş Zaman Kipinin Cümle İçerisindeki Kullanımına Örnekler

 

Bütün konuları sınıfta öğretmenin gözetiminde yazm.

 

Sizi dün çarşıda gezerken görm.

 

Annesi hasretle beklediği çocuğunun yanaklarından saatlerce öp.

 

Ayrılan arkadaşının ardından öylece bakakal.

 

c. Şimdiki Zaman "-yor, -mekte, -makta": Yapılmakta olan, bitmemiş eylemlerin anlatılmasında kullanılır.

 

Örnek


Yazı-yor-um


Yazı-yor-sun


Yazı-yor


Yazı-yor-uz


Yazı-yor-sunuz


Yazı-yor-lar

 

Şimdiki Zaman Kipinin Cümle İçindeki Kullanımına Örnekler

 

Büyük bir aşkla ve heyecanla bunları yazıyorum.

 

Öğretmen şimdi sınıfta ders anlatıyor.

 

Bahçedeki çocuklar hiçbir şeye aldırış etmeden top oynuyorlar.

 

d. Gelecek Zaman "-ecek, -acak": Fiillere gelerek eylemin gelecekte yapılacağını belirten eklerdir.

 

Örnek

 

Yaz-acak(ğ)-ım


Yaz-acak(ğ)-sın


Yaz-acak


Yaz-acak(ğ)-ız


Yaz-acak-sınız


Yaz-acak-lar

 

Gelecek Zaman Kipinin Cümle İçerisindeki Kullanımına Örnekler

 

Gelecek hafta bir ziyaret için İstanbul'a gideceğim.

 

Bunları, bir gün tarih yazacak.

 

Sen de bir gün bunları yapmadığına pişman olacaksın.

 

e. Geniş Zaman "-r, -ar, -er": İş, oluş ve hareketin her zaman yapılacağını bildiren eklere denir.

 

Örnek


Yaz-ar-ım


Yaz-ar-sın


Yaz-ar


Yaz-ar-ız


Yaz-ar-sınız


Yaz-ar-lar

 

Geniş Zaman Kipinin Cümle İçerisindeki Kullanımına Örnekler

 

Her sabah düzenli olarak burada koşu yaparım.

 

Geceleri geç saatlere kadar ders çalışır.

 

Annesine aldırış etmeden her akşam dışarıda top oynar.

 

Not: Geniş zamanın olumsuzu Türkçede olumsuzluk ekleri olan "-me, -ma" eklerinden farklı olarak "-mez, -maz" ekleri ile yapılır. I. tekil ve çoğul şahıslarda yine "-me, -ma" ekleri olur.

 

Örnek


Olumlu       Olumsuz


Yazarım        yazmam


Yazarsın       yazmazsın


Yazar           yazmaz


Yazarız         yazmayız


Yazarsınız     yazmazsınız


Yazarlar        yazmazlar


Ayrıca bakınız

 

Yapım Ekleri  
       

Yapım Ekleri
İsimden İsim Yapım Ekleri
İsimden Fiil Yapım Ekleri
Fiilden İsim Yapım Ekleri
Fiilden Fiil Yapım Ekleri
 
Çekim Ekleri 

 

Çekim Ekleri

İsim Çekim Ekleri
Hal (Durum) Ekleri
İyelik Ekleri
Çokluk Ekleri
İlgi Eki
Eşitlik Eki
"-le" Vasıta Eki 
Fiil Çekim Ekleri

Haber (Bildirme) Kipleri

Öğrenilen Geçmiş Zaman

Görülen Geçmiş Zaman

Şimdiki Zaman

Gelecek Zaman

Geniş Zaman
Dilek Tasarlama Kipleri
Gereklilik Kipi

Şart Kipi

İstek Kipi

Emir Kipi

Kişi (Şahıs) Ekleri 

 

Yapım ve Çekim Ekleri Konu Testleri


Yapım ve Çekim Ekleri Test 1

Yapım ve Çekim Ekleri Test 2

Yapım ve Çekim Ekleri Test 3

Yapım ve Çekim Ekleri Test 4

Yapım ve Çekim Ekleri Test 5

 

Sözcükte Yapı Basit, Türemiş ve Birleşik Kelimeler

 

Ana Sayfa

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder