Dilek (Tasarlama) Kipleri

Fiillere gereklilik, şart, soru, istek ve emir anlamı katan eklerdir. Dilek-tasarlama kiplerinde haber olmadığı için zaman da söz konusu değildir. Dilek kipleri dört grupta incelenir:


1. Gereklilik kipi

2. Şart kipi
3. İstek kipi
4. Emir kipi


a. Gereklilik Kipi Eki "-meli, -malı": Eylemin yapılmasının gerekli olduğunu anlatan kiplerdir.

 

Örnek


Gel-meli-yim


Gel-meli-sin


Gel-meli


Gel-meli-yiz


Gel-meli-siniz


Gel-meli-ler

 

Gereklilik Kipinin Cümle İçerisinde Kullanımına Örnekler

 

Başarmak için daha fazla çalışmalısın. (gereklilik anlamı)

 

Bunu öncelikle arkadaşın yazmalıdır. (gereklilik anlamı)

 

Ankara'ya ulaşmış olmalı. (ihtimal anlamında)

 

b. Şart Kipi Eki  "-se, -sa": Fiil kök veya gövdelerine gelerek işin bir koşula bağlı olduğunu bildiren eklerdir.


Örnek


Yaz-sa-m


Yaz-sa-n


Yaz-sa


Yaz-sa-k


Yaz-sa-nız


Yaz-sa-lar

 


Şart Kipinin
 Cümle İçerisindeki Kullanımına Örnekler


Bunları yazarsan daha iyi anlayacaksın.


Bize gelirsen birlikte gidebiliriz.


Yazacaksan birlikte yazalım bunları.

 

c. İstek Kipi Eki "-e, -a": Fiillere gelerek cümleye istek anlamı katar.

 

Örnek


Yaz-a-yım


Yaz-a-sın


Yaz-a


Yaz-a-lım


Yaz-a-sınız


Yaz-a-lar


İstek Kipinin
 Cümle İçerisindeki Kullanımına Örnekler


Oturalım önce tahtadakileri yazalım.


Sizler o gün oraya gelesiniz.


Eve gittiğinde çocuğa bakasın.

 

d. Emir Kipi: Eylemin yapılmasını emir şeklinde bildiren kipe denir. Emir kipinin herhangi bir eki yoktur. I. tekil ve I. çoğul şahısların çekimi yoktur.

 

Örnek

 

Yaz

-

Yaz-sın

-

Yaz-ın (ız)


Yaz-sın (lar)

 

Emir Kipinin Cümle İçerisindeki Kullanımına Örnekler

 

Herkes buraya zamanında gelsin.


Sınıftakilere söyle tahtadakileri defterlerine yazsınlar.


Bu tarafı sen temizle.


Ayrıca bakınız

 

Yapım Ekleri  
       

Yapım Ekleri
İsimden İsim Yapım Ekleri
İsimden Fiil Yapım Ekleri
Fiilden İsim Yapım Ekleri
Fiilden Fiil Yapım Ekleri
 
Çekim Ekleri 

 

Çekim Ekleri

İsim Çekim Ekleri
Hal (Durum) Ekleri
İyelik Ekleri
Çokluk Ekleri
İlgi Eki
Eşitlik Eki
"-le" Vasıta Eki 
Fiil Çekim Ekleri

Haber (Bildirme) Kipleri

Öğrenilen Geçmiş Zaman

Görülen Geçmiş Zaman

Şimdiki Zaman

Gelecek Zaman

Geniş Zaman
Dilek Tasarlama Kipleri
Gereklilik Kipi

Şart Kipi

İstek Kipi

Emir Kipi

Kişi (Şahıs) Ekleri 

 

Yapım ve Çekim Ekleri Konu Testleri


Yapım ve Çekim Ekleri Test 1

Yapım ve Çekim Ekleri Test 2

Yapım ve Çekim Ekleri Test 3

Yapım ve Çekim Ekleri Test 4

Yapım ve Çekim Ekleri Test 5

 

Sözcükte Yapı Basit, Türemiş ve Birleşik Kelimeler

 

Ana Sayfa

Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme