Bir
eylemin ya da durumun gerçekleşmesinin, başka bir yargı veya durumun
gerçekleşmesine bağlandığı cümlelerde koşula bağlılık söz konusudur.
Bu cümlelerde durumun gerçekleşmesi her zaman koşulun gerçekleşmesine bağlıdır.
Koşula bağlılık genellikle "-se, -sa" şart kipi, "ise" ek fiili ve bazı zarf-fiil ekleri ile gerçekleşir. Eylem veya durumun gerçekleşmesi koşulun önceden gerçekleşmesine bağlıdır. Koşulun ne olduğu da genellikle "hangi şartla" sorusuyla bulunur.
Koşula bağlılık genellikle "-se, -sa" şart kipi, "ise" ek fiili ve bazı zarf-fiil ekleri ile gerçekleşir. Eylem veya durumun gerçekleşmesi koşulun önceden gerçekleşmesine bağlıdır. Koşulun ne olduğu da genellikle "hangi şartla" sorusuyla bulunur.
Koşula bağlılık ile İlgili Açıklamalı Örnek Cümleler
Örnek 1
Sınavına iyi çalışırsan başarılı olursun.
Cümlede "başarılı olma"; "iyi çalışma" koşuluna
bağlanmıştır. Öncelikle iyi bir çalışma olmalı ki peşinden başarı gelsin.
Cümlede koşula bağlılık söz konusudur.
Örnek 2
Seninle evlenirim ancak anneme ve babama bakacaksın.
Koşula bağlılık söz konusudur. "Evlenmenin gerçekleşmesi" anne babaya
bakma koşuluna bağlanmıştır. Önce anne, babaya bakma sözü verilecek sonra
evlenme gerçekleşecek.
Örnek 3
Haftaya geri vermek üzere bu kitabı alabilirsin.
Cümlede "kitabı alabilmesi"; geri vermek için söz vermesi koşuluna
bağlanmıştır. Koşul öncelikle gerçekleşmelidir. Cümledeki düşünceler arasında
koşula bağlılık esastır.
Örnek 4
Yazar eserlerinde toplumun nabzını yansıtırsa kalıcı olur.
Cümlede "yazarın eserinde kalıcılığı yakalaması"; "toplumun
nabzını yansıtma" şartına bağlanmıştır. Cümleden şu anlam da çıkar:
"Toplumun nabzını yansıtamazsan eserin kalıcı olmaz." Yani ifadeler
arasında koşula bağlılık esastır.
Örnek 5
Müzik dinleyebilirsin ama sesini fazla açmayacaksın.
Koşula bağlılık cümlesi olan bu cümlede iki unsur vardır: "Müzik
dinlemek"; "ses". Cümlede "müzik dinlemek" için bir
şart koşulmuş, o da "sesini fazla açmama" koşuludur.
Örnek 6
Sınavda başarılı olursan sana bisiklet alırım.
"Bisiklet alma" "sınavda başarılı olma" koşuluna
bağlanmıştır. Sınavda başarısız olursan bisikleti almam, anlamı da çıkar. Yani
eylemlerin gerçekleşmesi bir koşula bağlanmıştır.
Ayrıca bakınız