Ünsüz Düşmesi (Ünsüz Aşınması)

Türkçede "-k" ünsüzü ile biten bazı sözcükler "-cık, -cik, -cük, -cuk, -cek, -cak, -l" eklerini aldıkları zaman sözcüğün sonundaki "k" ünsüzü düşer. Buna ünsüz düşmesi (ünsüz aşınması) denir. Sessiz düşmesi olarak da bilinir. 

Türkçede türeme ve birleşme esnasında sözcükler bir ünsüzünü yitirebilir. Ünsüz düşmesi (ünsüz aşınması) genellikle "k" ünsüzüyle biten bazı sözcüklerde gerçekleşir.

Ünsüz Düşmesi ile İlgili Açıklamalı Örnekler


SÖZCÜĞÜN ASLI

GELEN EK VEYA SÖZCÜK

DÜŞEN SES

SON ŞEKLİ

Ufak

-cık

-k

Ufacık

Küçük

-cük

-k

Küçücük

Minik

-cik

-k

Minicik

Sıcak

-cık

-k

Sıcacık

Alçak

-cık

-k

Alçacık

Büyük

-cek

-k

Büyücek

Çabuk

-cak

 -k

Çabucak

Yumuşak

-cık

-k

Yumuşacık

Tefek

-cik

-k

Tefecik

Küçük

 -l

-k

Küçülmek

Yüksek

-l

-k

Yükselmek

Seyrek

-l

-k

Seyrelmek

Küçük

-mse

 -k

Küçümsemek

Ad

daş

-d

Adaş

Ast

teğmen

 -t

Asteğmen

Üst

teğmen

 -t

Üsteğmen

 

Not 1: "Kızıl" ve  "yeşil" sözcüklerine "-er, -ar" yapım ekleri eklendiğinde sözcüklerin sonunda yer alan "-il, -ıl"  ekleri düşer.
 
Örnek

Yeşil -er - / Yeşermek

Kızıl-ar- / Kızarmak
 
Not 2: Bazı durumlarda sözcüğün sonundaki "k" sesi düşmez.

Örnek

Kulak-çık= Kulakçık
 
Ünsüz Düşmesi ile İlgili Örnek Cümleler
 
Küçücük beyniyle bizi yönlendirmeye çalışıyordu.
 
Ona ufacık bir taş atmıştı.
 
Göçmen kuşlar sıcacık ülkelere göç eder bu mevsimde.
 
Depremden hemen sonra onu çabucak hastaneye kaldırdılar.
 
Vatan, çalışkan insanların omuzları üzerinde yükselir.
 
Büyümek için küçülmek kişinin elindedir.
 
İnsanları küçümsemek hiç kimse tarafından hoş karşılanmaz.
 
Seyrelen saçlarına bir çare bulamadı.    
 
Karşısındakine adaş diye bağırıyordu.
 
Sağa sola bakmadan asteğmene dikkat kesilmişti.
 
Üsteğmen durmadan yanındakine bağırıyordu.

Ayrıca bakınız

Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme