Ulama (Vasl)

ULAMA (VASL)
         
Kelime anlamı "ek, ilave, katkı"dır. Ünsüzle biten bir sözcükten sonra ünlüyle başlayan bir sözcük geldiğinde sözcüklerin sonundaki ünsüzlerin bir sonraki sözcüğün başındaki ünlülere bağlanarak okunmasına ulama (vasl) denir. Ulama, konuşma dilindeki söyleyiş kolaylığından ortaya çıkmıştır. Ulama, aruz ölçüsünde kapalı bir heceyi kısa hece yapmaya yarar. 

Örnek

Bülbül akşam ağlarmış.

Hayat atılgan insanları başarılı kılar.  

Mutluluk insan için önemli bir duygudur.

Hayatın asil okulu ailedir.

Mehmet Akif Ersoy edebiyatımızın önemli şahsiyetlerindendir.

Ulama (vasl) ile İlgili Önemli Bazı Kurallar

1. Aralarında noktalama işareti bulunan sözcüklerde ulama olmaz.

Örnek

Akşam, eve geldi.

Çarşıdan portakal, elma aldım.

2. Sesli ile biten bir sözcükten sonra sessiz ile başlayan bir sözcük gelirse bu sözcükler arasında ulama (vasl) olmaz.

Örnek

Eve babası gelmişti.

Okula kitabı bıraktı.



3. Ulama, daha çok şiirde ortaya çıkan bir ses olayıdır. Ulamayı aruz vezni ile birlikte düşünmek gerekir.

Örnek

KIR UYKUSU 

Ne hoştur kırlarda yazın uyumak!
Bulutlar ufukta beyaz bir yumak,
Ağaçlar bir derin hulyaya varmış,
Saçında yepyeni teller ağarmış.
Baş yorgun, yaslanır yeşil otlara,
Göz dalgın, uzanır ta bulutlara.

4. Ulama (vasl) yazı dilinde değil konuşma dilinde gerçekleşir. Amaç aruz ölçüsündeki aruz kalıbına kelimeleri uydurmaktır. Yani kapalı olan heceyi açıp okumaktır.  

Bülbül akşam ağlarmış.
(Konuşma dilinde: Bülbü lakşa mağlarmış.)

Hayat atılgan insanları başarılı kılar.  
(Konuşma dilinde: Haya tatılga ninsanları)

Mutluluk insan için önemli bir duygudur.
(Konuşma dilinde: Mutlulu kinsa niçi ne nönemli)

Hayatın asil okulu ailedir.
(Konuşma dilinde: Hayatı nasi lokulu)  

Mehmet Akif Ersoy edebiyatımızın önemli şahsiyetlerindendir.
(Konuşma dilinde: Mehme taki ferso yedebiyatımızı nönemli)

SORU 

Aşağıdaki dizelerin hangisinde "ulama"ya bir örnek vardır? (ÖYS)

A) Sabahtan uğradım ben bir fidana.
B) Çıkıp şu dağlara yaslanmalıdır.
C) Gönlümüz bağlandı zülfün teline.
D) Al benim derdimi götür yare ver.
E) Telgrafın tellerine kuşlar mı konar.

ÇÖZÜM: "Sabahtan uğradım" sözcükleri arasında ulama (vasl) vardır. "sabahtan" sözcüğü ünsüz harf ile bitmiş; "uğradım" sözcüğü ise sesli harf ile başlamıştır. İkisinin birbirine bağlanarak okunması ulamayı ortaya çıkarmıştır. Cevap: A

Ayrıca bakınız

Ulama (Vasl)

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder