Ünsüz Düşmesi (Ünsüz Aşınması)

ÜNSÜZ DÜŞMESİ (ÜNSÜZ AŞINMASI)   
       
Türkçede "-k" ünsüzü ile biten bazı sözcükler "-cık, -cik, -cük, -cuk, -cek, -cak, -l" eklerini aldıkları zaman sözcüğün sonundaki "k" ünsüzü düşer. Buna ünsüz düşmesi (ünsüz aşınması) denir. Sessiz düşmesi olarak da bilinir. Türkçede türeme ve birleşme esnasında sözcükler bir ünsüzünü yitirebilir. Ünsüz düşmesi (ünsüz aşınması) genellikle "k" ünsüzüyle biten bazı sözcüklerde gerçekleşir.

Ünsüz Düşmesi ile İlgili Açıklamalı Örnekler

SÖZCÜĞÜN ASLI
GELEN EK VEYA SÖZCÜK
DÜŞEN SES
SON ŞEKLİ
Ufak
-cık
     -k
   Ufacık
Küçük
-cük
     -k
    Küçücük
Minik
-cik
-k
   Minicik
Sıcak
-cık
-k
Sıcacık
Alçak
-cık
-k
Alçacık
Büyük
-cek
-k
Büyücek
Çabuk
-cak
 -k
Çabucak
Yumuşak
-cık
-k
Yumuşacık
Tefek
-cik
-k
Tefecik
    Küçük
 -l
-k
Küçülmek
  Yüksek
-l
-k
Yükselmek
Seyrek
-l
-k
Seyrelmek
Küçük
-mse
 -k
Küçümsemek
Ad
daş
-d
Adaş
Ast
teğmen
 -t
Asteğmen
Üst
teğmen
 -t
Üsteğmen

Not 1: "Kızıl" ve  "yeşil" sözcüklerine "-er, -ar" yapım ekleri eklendiğinde sözcüklerin sonunda yer alan "-il, -ıl"  ekleri düşer.

Örnek
Yeşil -er - / Yeşermek
Kızıl-ar- / Kızarmak
Öp-üş-cük / Öpücük

Not 2: Bazı durumlarda sözcüğün sonundaki "k" sesi düşmez.

Örnek

Kulak-çık= Kulakçık

Ünsüz Düşmesi ile İlgili Örnek Cümleler

Küçücük beyniyle bizi yönlendirmeye çalışıyordu.

Ona ufacık bir taş atmıştı.

Göçmen kuşlar sıcacık ülkelere göç ederler bu mevsimde.

Depremden hemen sonra onu çabucak hastaneye kaldırdılar.

Vatan, çalışkan insanların omuzları üzerinde yükselir.

Büyümek için küçülmek kişinin elindedir.

İnsanları küçümsemek hiç kimse tarafından hoş karşılanmaz.

Seyrelen saçlarına bir çare bulamadı.    

Karşısındakine adaş diye bağırıyordu.

Sağa sola bakmadan asteğmene dikkat kesilmişti.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder