Veysi

VEYSİ

17. yüzyıl Divan Edebiyatı'nın nesir alanındaki en önemli temsilcilerinden biridir. Şair ve yazar kimlikleriyle bilinen Veysi, 1561'de Manisa Alaşehir'de doğdu. Kadı Mehmed Efendi'nin oğlu olan sanatçının asıl adı Veyis'tir. Medresede yetişen sanatçılar arasında yer alır. Alaşehir'de başladığı medresede eğitimini daha sonra İstanbul'da sürdürür. Mısır, Anadolu ve Rumeli'de kadılık yapar. Yedi kez de Üsküp'te kadılık görevinde bulunur.

Veysi, 1628'te Üsküp'te hayata veda etmiştir. Mezarı Üsküdar'dadır.

Edebi Kişiliği

  • Osmanlı edebiyatında "inşa" adı verilen nesir yazılarındaki başarısıyla bilinir.
  • Nesir (düzyazı) türünde kaleme aldığı eserlerinde söz ve anlam sanatlarını yoğun bir şekilde kullanır. Mecaz, teşbih, istiare, tevriye sanatlarını sıklıkla kullanması nesrinin anlaşılmasını güçleştirir.
  • Arapça ve Farsça kelimelerle tamlamaları çokça kullanır.
  • Veysi, gazel türünde de birçok eser kaleme alır.
  • Şiirlerinde nispeten sade bir dil kullanır. 
  • Şairliği, yazarlığının gölgesinde kalır.
  • Eserlerinde deyimlere ve atasözlerine bolca yer verir.
  • Ona asıl ününü kazandıran "Habname" isimli eseridir. Bu eserinde dönemin padişahı I. Ahmet ile Büyük İskender'i karşı karşıya gördüğünü dile getirir. Eserde dönemin sosyal aksaklıklarına dikkat çeker.
  • Hicviye ve mektup türünde de eserler kaleme alır.

Eserleri

Dürretü't-Tâc fî Sîreti Sâhibi'l Mî'râc (Siyer-i Veysi): Hz. Muhammed'in (SAV) hayatını, Mekke ve Medine dönemi olarak iki bölümde anlatan siyer kitabıdır. "Siyer-i Veysi" diye anılır. Dili oldukça ağır olan bir eserdir. Veysi, eserin konu ve anlatımında oldukça başarılıdır. Eserde 209 Farsça, 28 Arapça ve 65 Türkçe beyit bulunur.

Hâbnâme: Rüyaname ismiyle de bilinir. Nesir türünde kaleme alınan eser, I. Ahmet ile Büyük İskender'in rüyada karşılıklı konuşmalarını içerir. Eser, I. Ahmet'e sunulur. Ahlaki öğütlerle dolu bu rüya kitabında Veysi, insanlığın tarihte karşılaştığı olumsuz durumların adaletle sağlanacağını dile getirir. Bunun da ahlaklı ve yetenekli insanların işbaşında olmalarıyla mümkün olabileceğini anlatır.

Düstûru'l-Amel: Eser, dini konuları içeren menkıbelerden oluşmaktadır. "Şehadetname" olarak da bilinen eserin konusu İslamiyet'in beş esasına aittir. Eserde İslamiyet'in beş temel esasından kelime-i şehadet en üstün özellik olarak belirtilmektedir.

Fütûh-i Mısır: Mısır fetihlerini, Mısır fatihi Amr ibn As'ın olaylarını anlatan bir eserdir. 

Münşeat: Veysi'nin hayatı ve yaşadığı devir ile ilgili bazı yazılarını ve dostlarına gönderdiği mektuplarını içerir. 

Divan: Veysi'nin 
İki na't, iki terkibibent, bir teciibent başta olmak çok sayıda kasideyi içerir.

Ayrıca bakınız

Veysi
Keçeçizade İzzet Mola (1785-1829)

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder