Kadı Burhaneddin

KADI BURHANEDDİN (1344-1399)

kadi burhanettinAsıl ismi Burhaneddin Ahmet olan Kadı Burhaneddin, 1345'te Kayseri'de dünyaya gelir. Kayseri kadısı Şemseddin Mehmed'in oğludur. Anadolu, Şam, Mısır ve Halep'te çok iyi bir eğitim alır sonrasında ise ilim ve eğitim ile uğraşır. Kısa sürede Arapça ve Farsçayı öğrenmiş sarf ve nahiv başta olmak üzere birçok bilime merak salmıştır. 14 yaşındayken babasıyla birlikte gittiği Mısır'da fıkıh, hadis, tıp öğrenmiş dört mezhep hakkında bilgi sahibi olmuştur.

Kayseri'de kadılık görevinde bulunan Kadı Burhaneddin, Sivas merkezli Kadı Burhaneddin Devleti isminde kendi adı ile anılan bir devlet kurar. Bu devlette 18 yıl hükümdarlık yapar. Bilgin, zeki, cesur, adil devlet adamı kimliğiyle ön plana çıkar.

Sivas'ta beylik kuran Kadı Burhaneddin, bir savaşta esir düşer ve 1399'da Akkoyunlular tarafından öldürülür.

Edebi Kişiliği

  • Tuyuğ nazım biçimini en çok kullanan sanatçı ve Divan Edebiyatı'na kazandıran kişi olarak bilinir.
  • Gazel biçiminde de başarılıdır. Gazel türünde son derece içten bir anlatımı tercih eder.
  • Kadı Burhaneddin, divanında 600 sayfa tutan şiirleriyle ünlenmiştir. Şiirlerinde beşeri aşk, dünya zevkleri, kahramanlık asıl işlenen konular olmakla birlikte tasavvufî düşünceler de nadiren yer alır. Şiirlerinde savaşçı özelliğinin yansımaları da görülür.
  • Şiirlerinde mahlas da isim de kullanmamıştır.
  • Azeri Türkçesi ile şiirler yazmıştır.
  • Dili sade, açık ve anlaşılır olan Kadı Burhaneddin, şiirlerinde günlük konuşma diline yer verir. Dili ustaca kullanan sanatçının oldukça geniş bir kelime hazinesine sahip olduğu görülür.
  • Cinas sanatı başta olmak üzere edebi sanatlara düşkünlüğüyle bilinir.
  • Doğa betimlemelerinde oldukça başarılıdır.
  • Aruz ile birlikte hece veznini de kullanır. Özellikle aruz ölçüsünü Türkçeye uygulayıp Divan şiirinin ortaya çıkmasına öncülük eder. Türkçeyi aruza uydurmakta güçlük çekmiştir.
  • Kaside nazım biçimini hiç kullanmayan biridir.

Eserleri

Türkçe Divan: Daha çok gazellerden oluşan bir divandır. Divanda, tertibe uygun bir şekilde önce gazel, sonra rubai ve tuyuğlar sıralanmıştır.

Tuyuğlarından Örnekler

Örnek 1

Dîlberin işi itâb u nâz olur
Çeşmi cadû, gamzesi gammâz olur
Ey gönül sabret, tahammül kıl ana
Yâre erişmek işi az az olur

Kadı Burhaneddin

Örnek 2

Hakka şükür koçlarun devrânıdur
Cümle âlem bu demün hayrânıdur
Gün batardan gün toğan yire değün
Işk erinün bir nefes seyrânidur

Kadı Burhaneddin

Örnek 3

Özünü eşşeyh gören serdâr olur
Enelhak davâ kılan berdâr olur
Er oldur, Hak yoluna baş oynaya
Döşekte ölen yiğit murdâr olur

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder