Dadaizm (Kuralsızlık)

DADAİZM (KURALSIZLIK)

dadaizm (kuralsizlik)
20. yüzyılın ilk çeyreğinde Tristan Tzara adlı bir gencin etrafında toplanan bir grup şair; "dada" sözcüğünü bu akıma isim olarak verir. Tristan Tzara'nın, Meydan Larousse'dan rastgele seçtiği "dada", Fransızca'da çocukların binerek oynadıkları ''ağaç parçası, tahta at" anlamlarına gelmektedir. Dadaizmin kurucusu ve öncüsü olan Tristan Tzara, akımı şöyle tanımlar: "Kâğıt parçaları üzerine sözcükler yazın, bunları bir şapkanın içine atıp karıştırın, sonra teker teker çekip bir kâğıdın üzerine sıralayın; işte Dadaizm…" Dadaizm, 1912-1922 yılları arasında resim, edebiyat, tiyatro ve müziği içine alan sanat dallarına olduğu kadar grafik tasarımın da görsel diline devrimci nitelikler getirmiştir. 1922'den sonra yerini sürrealizme bırakan dadaizm (kuralsızlık) akımının başlıca özellikleri şunlardır:


  • Kuralsızlığı kural edinen bir akımdır. Dadaistler, edebiyat ve sanatta her türlü gelenek ve kurala karşı çıkmışlardır.
  • Dadaizm, Birinci Dünya Savaşı'nın yol açtığı yıkıcı ortamda hayal kırklığı yaşayan aydın ve sanatçıların bir başkaldırışı olarak doğmuştur.
  • Dadaistler, aklın hiçbir değerinin olmadığını savunmuş, her şeye kuşkuyla bakmışlardır.
  • Aşağılayıcı ve alaycı tavırlarıyla toplumsal değerleri kökünden sarsmışlardır.
  • Şiiri, rastgele bir araya getirilmiş sözcükler yığını olarak görmüşlerdir.
  • Anlatımda kapalılık, çağrışım ve başıboş bir yöntemi benimsemişlerdir.
  • Dadaistler, sözcükleri bilinen anlamı dışında kullanmayı seçmişlerdir.
  • Dadaistler, insanları şaşırtmayı amaç edinmişlerdir.
  • Şiirdeki güzellik için hiçbir ölçü ve değer biçmemiş olan Dadaistler, eserleri yazarken de estetik bir kaygı gütmemişlerdir.
  • Dadaistler, geçmişin bir değer taşımadığını daha da ileriye giderek hiçbir şeyin değerinin olmadığını ileri sürmüşlerdir.
  • Dadaizmde bir kuşağın ümitsizliği ve isyanı söz konusudur.
  • Kişiyi aklın tutsaklığından kurtarmayı amaçlayan dadaizm fazlaca taraftar bulamamıştır.

Başlıca Temsilcileri

Romen asıllı İtalyan bir şair olan Tristan Tzara, dadaizmin en önemli temsilcisi ve aynı zamanda kurucusudur. Sanatı, ölçü, uyak, biçim ve anlam kaygılarından kurtarmak ve bilinen kurallar dışında bir düzen oluşturmak gerektiğini savunmuştur. İsodore İsoe, Louis Aragon, Paul Eluard dadaizmin diğer önemli temsilcileridir.


Ayrıca bakınız


Hiç yorum yok:

Yorum Gönder