Bahtiyar Vahapzade

BAHTİYAR VAHAPZADE (1925-2009)

bahtiyar vahapzadeBahtiyar Vahapzade, 1925'te Sovyetler Birliği'ne bağlı Şeki'de dünyaya geldi. Dokuz yaşındayken ailesiyle birlikte Bakü'ye taşınan Vahapzade ilk ve orta öğrenimini burada tamamlar. Yüksek öğrenimini Bakü Devlet Üniversitesi'nde yapar. Azerbaycan Devlet Üniversitesi Filoloji Fakültesine girip 1947'de buradan mezun olur. Yüksek öğrenimini tamamladıktan sonra da üniversitede hocalık yapmaya başlar. 1980'de Azerbaycan İlimler Akademisi üyeliğine seçilir.

Bahtiyar Vahapzade, 1960'ta başlayan özgürlük mücadelesinin öncü kişilerindendir. Bu anlamda "Gülistan" eserini kaleme alır. Eserinde Azerbaycan halkının yaşadığı felaketleri anlatır. Bu eserinden ötürü milliyetçi olmakla suçlanır. Üniversiteden iki yıl uzaklaştırılır. Bu hadise kesinlikle onu yıldırmaz. Bahtiyar Vahapzade, ayrıca en zor şartlarda dahi Azerbaycan halkının sıkıntılarını anlattığı eserlerini yurt dışına kaçırarak yayımlanmasını sağlar.

Bahtiyar Vahapzade, 1995'te Azeri özgürlük mücadelesindeki hizmetlerinden ötürü İstiklal Nişanı ile ödüllendirilir. Azerbaycan'ın özgürlük simgelerinden biri olarak kabul edilir. Bahtiyar Vahapzade, beş kez de milletvekili seçilir

Çağdaş Azerbaycan edebiyatının en büyük şairlerinden biri sayılan Bahtiyar Vahapzade, Azeri Türkmenlerinden olup ülkesinde halk şairi olarak bilinir. Dil bilinci, özgürlük, din ve vatan sevgisi eserlerinde önemle üzerinde durduğu temalardır. Sovyet rejiminin baskılarına rağmen sürekli bir özgürlük savaşçısı olmuş, Azeri halkının felaketlerini kendine dert edinmiş ve eserlerinde işlemiştir. Şiirlerini genellikle hece ölçüsü ile yazmıştır. Eserlerinde duru ve akıcı bir Azerbaycan Türkçesi kullanmaya özen göstermiştir.

Bahtiyar Vahapzade, klasik ve yeni Azeri şiirinde var olan bütün unsurları şiirlerinde toplar. Oldukça güçlü bir anlatım gücüne sahiptir. Söylemek istediklerini süssüz, mecazsız, imgesiz ve doğrudan söylemiştir. Anlaşılmayı her şeyin fevkinde görür. Şair, şiirlerinde az da olsa aruz ölçüsüne başvurmuş daha çok hece vezniyle şiirlerini yazmıştır. Şairi ve şiiri vatan ve millet sevgisinin tutkun bir temsilcisi olarak görür. Şairin mücadeleci ve asla yılmayan bir kimliğe sahip olması gerektiğini ısrarla vurgular. Şairin canı pahasına da olsa milletin maddi ve manevi değerlerini koruması gerektiğini dile getirir.

Bahtiyar Vahapzade, soyuna, köküne, mukaddesatına bağlı biridir. Töre ve değerlerinden uzaklaşmış kişileri şiirlerinde kınamıştır. Batı'dan ancak bazı teknik bilgilerin alınması gerektiğini savunmuştur.

Azeri şair ve yazar Bahtiyar Vahapzade aynı zamanda bir Türkiye aşığıdır. Güçlü bir Azerbaycan'ın güçlü bir Türkiye'ye, güçlü bir Türkiye'nin de güçlü bir Azerbaycan'a bağlı olduğunu savunur. Birçok kez Türkiye'ye gelip gitmiş, Almanya'da bulunan Türk işçileri üzerinde inceleme ve araştırmalarda bulunmuştur. Türkiye'yi olduğu gibi Türkçeyi de çok seven Bahtiyar Vahapzade, Türkçenin karşı karşıya kaldığı yozlaşmadan büyük üzüntü duymuşsa da Türkçenin gelecekte dünyanın en önemli dillerinden biri olacağına olan inancını da asla kaybetmemiştir.

Fikir adamlığının yanında profesörlük de yapmış olan Bahtiyar Vahapzade, Bakü Devlet Üniversitesi'nde Çağdaş Azeri Edebiyatı profesörlüğü görevinde bulunur. 1995'te Azerbaycan özgürlük mücadelesine önemli katkılarından dolayı İstiklal nişanı ile ödüllendirilir; 2002'de de "Benim Garibim" isimli kitabından ötürü Romanya Kültür Bakanlığı tarafından Komutan Madalyası'na layık görülür.

40'ı aşkın şiir kitabı olan Bahtiyar Vahapzade, ayrıca birçok manzum hikâye ve oyunu kaleme almış, çeviriler yapmıştır. Lord Byron'ın "Abidon Fellini" adlı yapıtını Azericeye çevirmiştir.

Bahtiyar Vahapzade, 2009'da Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de kendi evinde hayata veda etmiştir. Mezarı, ünlü şair, edebiyatçı, bilim ve politikacıların mezarlarının yer aldığı Fahri Hıyaban'da bulunmaktadır.

Eserleri

Şiirleri

Menim Dostlarım 
Çınar 
Kökler ve Budaklar 
İnsan ve Zaman
Gün Var Bin Aya Değer

Tiyatroları

İkinci Ses
Yağıştan Sonra  
Artık Adam


Bahtiyar Vahapzade’nin Şiirlerinden Örnekler

Örnek 1

AZERBAYCAN-TÜRKİYE

Bir ananın iki oğlu,
Bir amalın iki qolu.
O da ulu, bu da ulu
Azərbaycan - Türkiyə .

Dinimiz bir, dilimiz bir,
Ayımız bir, ilimiz bir,
Eşqimiz bir, yolumuz bir
Azə rbaycan - Türkiyə .

Bir millə tik, iki dövlət
Eyni arzu, eyni niyyət.
Hə r ikisi cümhuriyyət
Azə rbaycan-Türkiyə .

Birdir bizim hər halımız
Sevincimiz - məlalımız.
Bayraqlarda hilalımız
Azə rbaycan - Türkiyə .

Ana yurdda - yuva qurdum,
Ata yurda könül verdim.
Ana yurdum, ata yurdum
Azə rbaycan - Türkiyə .
Bahtiyar Vahapzade

Örnek 2


GEREKSİZ

Od almazdı bir zaman bu derdimden o derdim.
"Ben çıkmaya tepe yok, yüce bir dağ isterdim."

Birce diki çıkmaya şimdi ferasetim yok.
Ayak üstte durmaya bir lahza takatim yok.

Kuvvetimi yitirip ben kendimi danmışım
Ömrü günü harcayıp, şan şöhret kazanmışım.

Şimdi şan şöhretimden nârazıyım yoksa ben?
Meğer bu değil miydi geceleri eriten

Gündüzleri öğüten zahmetimin meramı?
Meğer kazanmadım mı bu adın hesabına bugünkü ihtiramı?

Ben içeri girince ayağa kalksalar da,
Meclislerin başında beni oturtsalar da

Her şey benim gözümde şimdi başka renk alıp.
Tanıdığım bu dünya benim gibi kocalıp.

Şimdi kendi içimde batıp unutulmuşum,
Artık kendim için de ben gereksiz olmuşum.

Bahtiyar Vahapzade


Ayrıca bakınız

Azeri Edebiyatı
Bahtiyar Vahapzade
Kırgız Edebiyatı
Kırım Edebiyatı
Kıbrıs Edebiyatı
Bulgaristan Edebiyatı 
Yugoslavya Türkleri Edebiyatı 
Irak Edebiyatı
Uygur Edebiyatı
Türkmenistan Edebiyatı
Kazakistan Edebiyatı 
Özbekistan Edebiyatı 
Kazan Türkleri Edebiyatı 
Batı Trakya Türkleri Edebiyatı 

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder