Tunç Uyak

TUNÇ UYAK

Kafiyeli sözcüklerden birinin başka bir sözcüğün içinde yer almasıyla oluşan kafiyeye tunç kafiye (uyak) denir. Tunç kafiye aynı zamanda zengin kafiyenin bir türü olduğundan ses benzerliklerinin en az üç olması gerekir. 

Tunç Kafiye ile İlgili Örnekler

Örnek 1

Yokuşlar kaybolur çıkarız düze
Kavuşuruz sonu gelmez gündüze

(Necip Fazıl Kısakürek)

Açıklama: Yukarıdaki şiirin ilk dizesinde geçen "düz" sözcüğü "gündüz" sözcüğünün içinde geçtiğinden tunç uyak olmuştur. "-e" sesleri de yönelme hâl eki olduğundan rediftir.

Örnek 2

Derinden ağlarsa bir anam ağlar
Ciğerden koparsa yüreği dağlar

(Anonim)

Açıklama: "Ağla" sözcüğü "dağla" sözcüğünün içinde yer aldığından tunç kafiyedir. "-r" sesi de geniş zaman kip eki olduğu için rediftir. 

Örnek 3

Bir eşek var idi zâif u nizâr
Yük elinden katı şikeste vü zâr

(Şeyhi)

Açıklama: "Zâr" sözcüğü, "nizâr" sözcüğünün içinde geçtiğinden tunç kafiyedir.

Örnek 4

Bastığın yerleri toprak diyerek geçme tanı
Düşün altındaki binlerce kefensiz yatanı.

(Mehmet Akif Ersoy)

Açıklama: "Tanı" sözcüğü "yatanı" sözcüğünün içinde geçtiğinden dizeler arasındaki kafiye türü tunç kafiyedir.

Örnek 5

Dalgın duyuyor rüzgârın ahengini dal dal,
Baktım süzülüp geçti açıktan iki sandal.

(Yahya Kemal Beyatlı)

Açıklama: "Dal" sözcüğü "sandal" sözcüğünün içinde yer alabildiğinden dizelerdeki kafiye türü tunç kafiyedir.

Örnek 6

Kiminin bahtı açık Kiminin bahtı kara
Kiminin arkasında görünüyor Ankara

(Laedri)

Açıklama: "Kara" sözcüğü, "Ankara" sözcüğünün içinde yer alabildiğinden tunç kafiyeye örnek teşkil etmektedir.

Örnek 7

Sabahleyin gökyüzü parlak, ufuk açıktı 
Güneşli bir havada yaylımız yola çık

(Faruk Nafiz Çamlıbel)

Açıklama: "Çık" sözcüğü "açık" sözcüğünün içerisinde yer alabildiğinden dizelerde tunç uyak ortaya çıkmıştır. "-tı" eki de görülen geçmiş zaman kipi olduğu için redif görevindedir.

Örnek 8

Her şey akar su, tarih, yıldız, insan ve fikir 
Oluklar çift, birinden nur akar birinden kir

(Necip Fazıl Kısakürek)

Açıklama: "Kir" kelimesi, "fikir" kelimesinin içinde yer aldığından dizelerdeki kafiye türü de tunç kafiyedir. 

Örnek 9

Bu mevsimde lerze eder bu kar
Dışarıya cümle âlem ibretle bakar

(Laedri)

Açıklama: "Kar" ile "bakar" sözcükleri arasında tunç kafiye söz konusudur. "Kar" sözcüğü "bakar" sözcüğünün içerisinde yer almaktadır.


Ayrıca bakınız


Uyak Türleri

Tunç Uyak

Uyak Dizilişi-Örgülerine Göre Uyaklar

Sarma Uyak

Ayrıca bakınız


Hiç yorum yok:

Yorum Gönder