Lirik Şiir

LİRİK ŞİİR
İçten gelen heyecanları anlatan duygusal şiir türüne lirik şiir denir. Lirik şiirde coşku, heyecan, bireysel duygular ön plandadır. Lirik şiirlerin konusu genellikle aşk, ayrılık, özlem, hasret ve ölümdür. Lirik şiirlerde hedef kitlenin beynine değil kalbine seslenme söz konusudur. İçli anlatımın esas olduğu lirik şiirde olay değil durum ön plandadır. Eski Yunan edebiyatında şairler şiirlerini "lir" denilen bir sazla söyledikleri için bu şiire lirik şiir ismi verilmiştir.

Dünya edebiyatında en çok işlenen şiir türü olan lirik şiir, edebiyatımızda da çok fazla yer edinmiştir. İslamiyet'ten Önceki Türk edebiyatında bu şiirler "kopuz" eşliğinde söylenirdi. Divan şiirinin önemli türlerinden gazel, murabba, şarkı; Halk şiirimizde ise koşma ve semai türleri lirik şiire güzel birer örnektirler. Tanzimat Döneminde "rebab"la söylenen bu şiirler günümüzde farklı şekillerde karşımıza çıkmaktadır.

Dünya edebiyatında Lamartine, Victor Hugo, Musset; Türk edebiyatında Fuzuli, Karacaoğlan, Nedim, Yahya Kemal Beyatlı, Yunus Emre lirik şiirin önemli örneklerini vermişlerdir.

Lirik Şiir ile İlgili Örnekler

Örnek 1


Bütün sevgileri atıp içimden,
Varlığımı yalnız ona verdim ben,
Elverir ki bir gün bana derinden,
Ta derinden bir gün bana "Gel" desin.

Ahmet Kutsi Tecer 



Açıklama: Lirik şiirde her zaman duygular ön plandadır. Okurun kalbine seslenmenin esas alındığı lirik şiirlerde aşk, ayrılık, özlem, hasret ve ölüm en çok işlenen konulardır. Bu şiirde de bitmek bilmeyen bir arayış ve sevgiliye tutkuyla bağlanma lirik bir anlatımla dile getirilmiştir. Şiir, bu sebeplerle lirik şiirler içerisinde değerlendirilir.

Örnek 2


Çocukluğum, çocukluğum...
Bir çekmecede unutulmuş,
Senelerle rengi solmuş,
Bir tek resim çocukluğum.

Ziyan Osman SABA


Açıklama: Çocukluk yıllarının anlatıldığı şiirler genellikle bir özlemi dile getirirler. Bu şiirde de şair çocukluk yıllarını büyük bir özlemle yad etmektedir. Çocukluk yıllarından kalan tek şeyin bir resim olduğunu dile getirmektedir. Öyleyse şiddetli bir özlem duygusunun hakim olduğu bu şiir bir lirik şiirdir.

Örnek 3

Yeni mektup aldım gül yüzlü yârdan
Gözletme yolları gel deyi yazmış
Sivralan Köyü’nden bizim diyârdan
Dağlar mor menevşe gül deyi yazmış

Âşık Veysel

Açıklama: Âşık Veysel'e ait şiirlerin merkezinde genellikle şiddetli bir özlem ve hüzün vardır. Bu şiirde de Veysel, sevgilisini oldukça özlemiştir. Şiirde duyguların kabardığı görülmektedir. Şair, kendi köyünü, köyün dağlarındaki mor menekşeleri dile getirirken bir duygu atmosferi oluşturmaya çalışmıştır. Bu özelliklerden bu şiir için de lirik bir şiirdir, diyebiliriz.

Örnek 4

TOKAT'A DOĞRU

Çamlıbel'den Tokat'a doğru
Tozlu yolların aktığı ırmak!
Ben seni çoktan unuttum,
Sen de unuttun mu, dön geri bak..
 … 
Irmaklar gibi uzaklaşır
Bir türkü kadar uzak
Tekerler iki çizgi bırakır,
Hamutlar şak şak eder, dön geri bak.

Cahit Külebi

Açıklama: "Köy" sözcüğünün geçtiği şiirlerde büyük olasılıkla bir özlem söz konusudur. Şair, bir duygu atmosferi çerçevesinde köyünün tozlu yollarını, ırmağını anmıştır. Şiirde "köy" kelimesiyle bir lirizm sağlandığı için şiir, lirik şiire güzel bir örnek olmuştur.

Örnek 5

Seni düşünürken
Bir çakıl taşı ısınır içimde
Bir kuş gelir yüreğimin ucuna konar
Bir gelincik açılır ansızın
Bir gelincik sinsi sinsi kanar
Seni düşünürken
Bir erik ağacı tepeden tırnağa donanır
Deliler gibi dönmeğe başlar
Döndükçe yumak yumak çözülür
Çözüldükçe ufalır küçülür

Bedri Rahmi Eyüboğlu


Açıklama: "Aşk ve sevgili" lirik şiirlerde en çok işlenen konular arasında yer alır. Şair, güzel bir nedene bağlama sanatıyla duyguları harekete geçirmiştir. Varlıklardaki farklı durumların gerçek sebebini bırakıp sevgiliyi düşünmeye başlar. Şair, etkileyiciliği amaçladığı için şiirde lirik bir anlatım ortaya çıkmıştır.

Örnek 6

ay ışığına batmış
karabiber ağaçları
gümüş tozu
gecenin ırmağında yüzüyor zambaklar
yaseminler unutulmuş
tedirgin gülümser
çünkü ayrılmanın da vahşi bir tadı var
çünkü ayrılık da sevdâya dahil
çünkü ayrılanlar hâlâ sevgili
hiç bir anı tek başına yaşayamazlar
her an ötekisiyle birlikte
her şey onunla ilgili

Attila İlhan

Açıklama: Lirik şiirlerde sözcükler daha çok gerçek anlamlarının dışında yan, mecaz anlamlarıyla kullanılır. Bu şiirlerde sanatsal söyleyiş, imgeleme, edebi sanatlara başvurma, düş ve çağrışım gücü hep ön plandadır. Bu şiirde de şair duygusallığı "gecenin ırmağında yüzüyor zambaklar" imgesiyle dile getirmiştir. Bütün bu özelliklerden şiire lirik şiirdir, diyebiliriz.

Örnek 7

Açılan bir gülsün sen yaprak yaprak
Ben aşkımla bahar getirdim sana;
Tozlu yollarından geçtiğim uzak
İklimden şarkılar getirdim sana.

Ahmet Muhip Dıranas

Açıklama: Şair, edebi sanatlara başvurarak adeta sevgiline aşkını ilan etmektedir. Şiirin genelinde lirik bir anlatım söz konusu olduğu için şiir, lirik şiir türüne örnektir.

Örnek 8

Ne zaman seni düşünsem
Bir ceylan su içmeye iner
Çayırları büyürken görürüm
Her akşam seninle
Yeşil bir zeytin tanesi
Bir parça mavi deniz
Alır beni
Seni düşündükçe
Gül dikiyorum elimin değdiği yere
Atlara su veriyorum
Daha bir seviyorum dağları

İlhan berk

Açıklama: Şair, sevgiliden uzakta ve ona şiddetli bir özlem duymaktadır. Şair, aynı zamanda bir ayrılık yaşamaktadır. Sevgilisini birçok şeye benzeten şair, sevgilisinin bulunduğu yeri kendisi için adeta bir cennet gibi görmektedir. Şiirde bir duygu atmosferi oluşmuş bu da şiirin bir lirik şiir olduğunu göstermektedir.

Örnek 9

Hani, o bırakıp giderken seni
Bu öksüz tavrını takmayacaktın
Alnına koyarken veda buseni
Yüzüme bu türlü bakmayacaktın

Orhan Seyfi Orhon


Açıklama: Lirik şiirlerde "ayrılık" teması çok önemli bir yer tutar. Bu şiirde de bir ayrılık söz konusudur. Şaire ayrılık çok zor gelmektedir. "Öksüz" sözcüğü ile şair duygu atmosferine, yaşadığı hüzne vurgu yapmaktadır. Şair, hüzünlüdür, bunu da çeşitli ifadelerle dile getirmiştir. Şiirde asıl amaçlanan duygusallık olduğu için şiir, lirik şiirler içerisinde yer alır.

Örnek 10
Ne güzel seni bulmak bütün yüzlerde
Sonra seni kaybetmek hemen her yerde
Ne güzel bineceğim vapurları kaçırmak
Yapayalnız kalmak iskelelerde.

Seninle bir yağmur başlıyor iplik iplik,
Bir güzellik doğuyor yüreğime şiirden.
Martılar konuyor omuzlarıma,
Gözlerin İstanbul oluyor birden.

Yavuz Bülent Bakiler

Açıklama: Lirik şiirlerde en çok işlenen konulardan biri de "sevgili"dir. Şair, her gününü her anını sevgilisiyle düşünüyor. Sevgilisini İstanbul'a benzeterek güzelliğine vurgu yapıyor. Şair, sevgilisiz bir anı düşünemediğini dile getiriyor.  Şiirde "sevgili"nin merkezde olması, çok fazla sanatsal ifade ve edebi sanatın yer alması ve oluşan duygu atmosferi şiirin lirik bir şiir olduğunu gösterir.


Ayrıca bakınız

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder