Sıfat Tamlamaları

SIFAT TAMLAMALARI

Bir adla sıfatının oluşturduğu tamlamaya sıfat tamlaması denir. Sıfat tamlamaları sıfatlardan ayrı düşünülemez. Bir cümlede sıfat varsa mutlaka sıfat tamlaması da vardır. Sıfat tamlamalarında birinci unsur "tamlayan"; ikincisi ise "tamlanan"dır.

Örnek

Çalışkan öğrenciler dün beyaz arabayla şehir turu attılar. 
    Sıfat       İsim                 Sıfat     İsim

Güzel günleri hep beraber göreceğiz.
 Sıfat    isim

Not: Bütün sıfatlarla sıfat tamlaması oluşturulabilir. Aşağıdaki cümlelerde geçen renkli yerler sıfat, diğerleri isimdir. Cümlelerde geçen altı çizili bütün yerler birer sıfat tamlamasıdır.

a. Niteleme Sıfatlarıyla Kurulan sıfat tamlamaları

Çalışkan insanları herkes sever.

Mavi gömlek de sana yakışmış.

Kişi kurumuş yaprak olmamalıdır.

Yeşil pencerenden bir gül at bana.

Okuldakiler yaramaz öğrencileri eve gönderdiler.

Bu kadar yüksek yerden nasıl indiniz?

Düz yolda hiçbir engel yoktu.

Küçük kapılardan girmeye çalışanlar eğilmeye mahkûm olur.

Mavi gökler kapkara bulutlarla kapanır.

Susuz arazide hayat sürmeye çalışıyorlardı.

Tatlı söz yılanı deliğinden çıkarır.

Burada güzel günler geçirmiştik.

Tasasız kişilerden insanlığa hayır gelmez.

Kocaman yüreğiyle insanlık dersi veriyordu her yere.

Kötü söz geçmez akçe sahibinindir.

Siyah gözlük ve yeşil kravat amma da yakışmıştı ona.

Kırmızı gülü ona mor menekşeyi diğerine verdi.

Eski köye yeni adet getirmeye çalışıyorlar.

Acı sözler yaralı gönüllerden çıkar.

b. Belirtme sıfatlarıyla kurulan sıfat tamlamaları

Bu insanlar daha çalışkandır.

Şu elbiseyi de giyecek misin?

O masayı içeri al.

Öteki kişiler orada ne bekliyorlar?

Bu konuda beriki çocuk doğruyu söylüyor.

Şöyle adamları oldum olası sevmedim.

Diğer kişilere bir bakın sanki bize doğru geliyorlar.

Oraya öbür yoldan daha çabuk ulaşırız.

Bir gün hepimiz yaptıklarımızdan pişman olacağız.

Yarın okulumuzda bazı dersler boş geçecek.

Birçok insan anne ve babasının kıymetini sonradan anlıyor.

Bunu hiçbir insan geri çeviremez.

Birkaç arkadaş birlikte pikniğe gidecek.

Onlar bu konuda her şeyi göze almışlardı.

Kimse bütün insanlığı karşısına alamaz.

Biraz elma alalım diye gelmiştik manava.

İnsanlar, çoğu zaman içinde bulundukları anın kıymetini bilmezler.

Kimi insanlar balıkların çeşidini bilir, ben ayrılıkların.

Yaptığımız tüm hesaplamalar alt üst oldu.

Birtakım düşünceler insanı köreltir.

Bu işte herkes başka hesaplar peşindedir.

Herhangi bir tuşla oraya ulaşabilirsiniz.

Hangi elbisemle düğüne gitmeliyim.

Kaç kitap okuyan sınavı geçer?

Kaçar elbise aldınız çocuklar için?

Kaçıncı sırada yarışmayı bitirmiş?

Beş Şehir önemli bir edebi eserdir.

Her sabah iki saat yürür.

Ahmet arkadaşına Kırk Haramiler masalını anlatmaya çalışıyordu.

Hiçbir işe sıfır hata ile devam edilmez.

Yüz yıl düşünsem aklıma gelmez.

Bu yıl Muhammed Furkan hayırlısıyla yedinci sınıfı bitirecek.

İlk sokaktan devam edin.

Son yolcu da vapurdan indi.

Sonuncu kişi bir şeyler söylüyordu.

Ortanca çocuk daha yaramaz görünüyordu.

Öğretmenlere ikişer maaş verilecekmiş!

Her okulda yarımşar saat durup konu hakkında oradakilere bilgi verdiler.

Bütün satışlardan yüzde beş komisyon alıyorlar.

Günde çeyrek saat çalışılarak sınavlar kazanılmaz.

Yüzde on zam hiçbir işçiyi memnun etmedi.

Herkese tam Mustafa'ya yarım elma düşmüştü.

İkiz kardeşler her zaman aynı giyiniyorlardı.

c. Pekiştirme sıfatlarıyla kurulan sıfat tamlamaları

Yemyeşil araziler Muş Ovası'nı boydan boya süslemişti.

Bembeyaz karın güzelliği oradakileri kendisine hayran bırakır.

Dümdüz yolda ilerleyen kervan bir ara mola verir.

Etrafındakilere bomboş sözlerle yükleniyordu.

Eski zamandaki kişiler upuzun elbiseler giyerlerdi.

Sapsarı başakların güzelliğine hayran kalmışlardı.

Tertemiz duygular içerisinde oradan ayrıldı.

Masmavi denizde duygu yüklü bir yolculuğa çıktılar.

d. Sıfat olan sözcüğün tekrar edilmesiyle kurulan sıfat tamlamaları

Örnek

Kısa kısa öyküler okurum akşamları.

Çeşit çeşit meyveler yiyenler daha sağlıklı olur.

Uzun uzun kavaklar etrafa başka bir güzellik katmıştı.

Onun en çok kara kara kaşları dikkat çekiyordu.

e. Sıfatın tekrarıyla araya "mi" ekinin getirilmesiyle oluşturulan sıfat tamlamaları

Örnek

Sıcak mı sıcak çay içtik Erzurum'da.

Güzel mi güzel hediye almıştı arkadaşına.

f. Küçültme Sıfatları ile oluşturulan sıfat tamlamaları

Örnek

Annesiyle birlikte büyükçe bir evde oturuyorlardı.

Sarımtırak bayır onlara çok güzel gelmişti.

Mavimsi örtü masayı bir başka gösteriyordu.

Küçücük beyni ile bize akıl vermeye çalışıyordu.

Karşıdan irice bir taş alıp çocuğa fırlattı.

Durmadan babasından ekşimsi erik istiyordu çocuk.

Yeşilimtırak bir elbise ile sahneye çıkar sanatçı.

Kalınca bir ağaç alıp yaylaya doğru yol aldı.

g. Hem niteleme hem belirtme sıfatının birlikte oluşturduğu sıfat tamlamaları

Örnek

Güzel bir elbise aldı çocuğuna.

Yaramaz iki öğrenciyi okuldan atmışlar.

Çalışkan bazı kişiler de sınava girmemiş.

Temiz ilk halıyı alır.

Tembel bu öğrencileri oraya gönderelim.

Mavi şu gömlek benim olsun.

Uyarı: Sıfat tamlamalarının arasına hiçbir noktalama işareti gelmez.

Örnek

Kırmızı, kazak ona çok yakışmıştı. (yanlış)
Kırmızı kazak ona çok yakışmıştı. (doğru)

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder